Diş Apsesi Kendiliğinden İyileşir Mi?

Diş apsesi, ağız içinde genellikle aniden başlayan, şiddetli ve zonklayıcı bir ağrıyla kendini gösteren; dişin kök ucunda veya onu çevreleyen diş eti dokularında cerahat (iltihap) birikmesiyle oluşan son derece ciddi bir bakteriyel enfeksiyondur.

Hastalar genellikle bu dayanılmaz ağrıyı ağrı kesicilerle bastırmaya çalışıp enfeksiyonun zamanla kendiliğinden yok olacağını umut etseler de, tıbbi gerçeklik bunun tam aksidir.

Diş apsesi, vücudun kendi savunma mekanizmalarıyla veya evde uygulanan bitkisel yöntemlerle asla kendi kendine iyileşmeyen, aksine her geçen saat çene kemiğine ve çevre dokulara yayılarak doku ölümüne (nekroz) yol açan patolojik bir süreçtir.

Böylesine hayati bir enfeksiyon tablosunda, ileri teknolojik görüntüleme sistemlerine sahip donanımlı bir Samsun diş kliniği bünyesinde uzman hekimler tarafından yapılacak acil bir klinik müdahale, enfeksiyonun kana veya boyun bölgesine karışmasını engellemenin tek bilimsel yoludur.

Diş Apsesi Türleri

Diş apsesi türleri, bakteriyel enfeksiyonun ağız içinde başladığı ve yayıldığı anatomik bölgeye göre tıp literatüründe temel olarak iki ana kategoriye ayrılır.

Bunlardan ilki ve en sık karşılaşılanı “periapikal apse” olarak adlandırılan durumdur.

Periapikal apse, derin diş çürüklerinin veya dişe alınan mekanik bir travmanın sonucunda bakterilerin dişin en iç kısmında bulunan sinir ve damar paketine (pulpaya) ulaşması, bu dokuyu öldürmesi ve enfeksiyonun dişin kök ucundan çene kemiğine doğru taşarak orada iltihap kesesi oluşturmasıyla meydana gelir.

İkinci tür olan “periodontal apse” ise doğrudan dişin kendisinden ziyade, dişi destekleyen çevre dokulardan kaynaklanır.

İleri derece diş eti hastalıkları (periodontitis) sonucunda diş ile diş eti arasında oluşan derin ve temizlenemeyen ceplere yiyecek artıklarının ve agresif bakterilerin dolmasıyla ortaya çıkar.

Genellikle dişin kök yüzeyi boyunca, diş etinin hemen altında şişlik ve kızarıklıkla kendini belli eden bu tür, özellikle ağız hijyeni yetersiz olan veya kontrol altına alınmamış sistemik hastalıkları (diyabet gibi) bulunan erişkin hastalarda çok daha yıkıcı bir hızla ilerler.

Diş Apsesi Belirtileri

Bu tehlikeli enfeksiyonun en karakteristik ve hastayı acil servise yönlendiren ilk belirtisi, yatar pozisyona geçildiğinde başa vuran kan basıncıyla birlikte şiddeti giderek artan, kulağa, çeneye veya boyun bölgesine doğru yayılan durmak bilmez zonklayıcı ağrılardır.

Enfeksiyonun kemik içinde yarattığı bu devasa basınç, ilgili dişe dokunulduğunda, çiğneme yapıldığında veya dişe hafifçe vurulduğunda hastanın yerinden sıçramasına neden olacak kadar keskin bir hassasiyet yaratır.

Bölgedeki iltihap dokular arasına sızmaya başladıkça, apseli dişin bulunduğu taraftaki yanakta veya çene altında dışarıdan net bir şekilde fark edilebilen asimetrik şişlikler ve kızarıklıklar ortaya çıkar.

Vücudun enfeksiyonla savaşmaya çalışmasının bir sonucu olarak bölgesel lenf bezlerinde büyüme, genel bir halsizlik hali ve vücut ısısında artış (ateş) gözlemlenir.

Eğer iltihap kesesi ağız içine doğru patlar ve direne olursa, ağrı aniden hafifleyebilir; ancak bu durum iyileşmenin değil, sadece basıncın düştüğünün göstergesidir. Bu evrede hastanın ağzında son derece kötü ve metalik bir tat, dışarıdan da kolayca hissedilebilen yoğun bir ağız kokusu (halitozis) meydana gelir.

Diş Apsesi Neden Olur?

Diş apsesinin oluşmasındaki en temel neden, ağız florasında doğal olarak bulunan ancak ağız hijyeninin ihmal edilmesiyle kontrolden çıkan zararlı bakterilerin, dişin koruyucu mine ve dentin tabakalarını aşarak en iç kısımdaki steril alana (pulpaya) sızmasıdır.

Bu sızıntının baş aktörü, aylar hatta yıllar boyunca tedavi edilmeyerek giderek derinleşen diş çürükleridir. Çürük dokusu temizlenip dolgu yapılmadığında bakteriler sinir odasına ulaşır ve orada hızla çoğalarak geri dönüşü olmayan bir enfeksiyon sarmalı başlatır.

Sadece çürükler değil, dişe dışarıdan gelen ani ve şiddetli fiziksel darbeler (mekanik travmalar) de apsenin gizli nedenleri arasındadır.

Ceviz kırmak, kaza geçirmek veya dişe sert bir cismin çarpması gibi durumlarda dişin minesinde gözle görülmeyen mikro çatlaklar oluşabilir veya dişin kökündeki kan akışı aniden kesilerek sinir dokusu kendi kendine ölebilir (nekroz).

Ölen bu doku zamanla enfekte olarak yine kök ucunda apse oluşumuna zemin hazırlar.

Ayrıca, 20’lik yaş dişlerinin çene kemiğine tam süremeyip yarı gömülü kalması ve üzerindeki diş eti kapağının (operkulum) altına bakteri dolması da o bölgede şiddetli perikoronal apselerin oluşmasının en yaygın nedenlerinden biridir.

Diş Apsesi Tehlikeli Midir?

Diş apsesi, kesinlikle sadece ağız içinde kalan basit bir iltihaplanma veya geçici bir diş ağrısı değil; tedavi edilmediğinde hayatı tehdit eden sistemik komplikasyonlara yol açabilen son derece tehlikeli bir tablodur.

İltihap kesesi içindeki agresif bakteriler, hapsoldukları çene kemiği içinde kendilerine bir çıkış yolu ararlar. Eğer bu çıkış yolu bulunamazsa, enfeksiyon hızla çevre dokulara yayılarak çene kemiğinde hücresel erimeye (osteomiyelit) ve yüzün yumuşak dokularında devasa şişliklere (selülit) neden olur.

Özellikle alt çenede gelişen ve boyun bölgesine doğru yayılan apseler, tıp literatüründe “Ludwig Anjini” olarak bilinen; solunum yollarını tıkayarak hastanın nefes almasını engelleyen ve acil yoğun bakım müdahalesi gerektiren ölümcül bir tabloya dönüşebilir.

Üst çenedeki apseler ise anatomik yakınlıkları nedeniyle sinüs boşluklarına veya doğrudan beyin zarlarına ulaşarak çok daha yıkıcı, geri dönüşü olmayan nörolojik hasarlara zemin hazırlama potansiyeline sahiptir.

Diş Apsesi Nasıl Tedavi Edilir?

Diş apsesinin bilimsel ve klinik tedavisi, enfeksiyonun kaynağını fiziksel olarak ortadan kaldırmaya dayanır; sadece antibiyotik yutarak apsenin iyileşmesini beklemek tıbbi bir yanılgıdır.

Antibiyotikler, enfeksiyonun vücuda yayılmasını engellemek için verilen destekleyici medikal ajanlardır; ancak dişteki o mekanik iltihap yuvasını temizlemezler.

Uzman diş hekimi, öncelikle apsenin yarattığı o muazzam doku içi basıncı düşürmek ve hastanın ağrısını anında kesmek için ilgili bölgeye ufak bir kesi (insizyon) yaparak veya doğrudan dişin içini açarak iltihabı dışarı akıtır (drenaj).

Basınç düştükten ve akut enfeksiyon kontrol altına alındıktan sonra, asıl tedavi aşamasına geçilir. Eğer dişin kök yapısı ve kemik desteği kurtarılabilecek durumdaysa, lokal anestezi altında detaylı bir “kanal tedavisi” (endodontik tedavi) uygulanır.

Dişin içindeki ölü ve enfekte sinir dokuları özel döner aletlerle tamamen temizlenir, kök kanalları biyolojik solüsyonlarla dezenfekte edilir ve sızdırmaz medikal materyallerle doldurularak dişin ağızda kalması sağlanır.

Ancak apse, dişin kökünü tamamen eritmiş, dişi ikiye bölmüş veya dişi çene kemiğinde tutunamaz hale getirmişse, enfeksiyonun vücuda daha fazla yayılmasını önlemek adına o dişin cerrahi olarak çekilmesi (ekstraksiyon) ve iltihaplı yuvanın tamamen kürete edilerek (kazınarak) temizlenmesi tek medikal seçenektir.

Apseli Dişlere Evde Bakım Nasıl Yapılır?

Apseli bir dişe evde yapılacak bakımın tek amacı, siz uzman bir diş hekimine ulaşana kadar geçecek o kısa sürede ağrınızı hafifletmek ve enfeksiyonun yayılmasını yavaşlatmaktır; evde “tedavi” etmek kesinlikle mümkün değildir.

İnternette dolaşan; ağrıyan dişin üzerine ezilmiş sarımsak koymak, kolonyalı veya alkollü pamuk basmak, hatta doğrudan diş etine ağrı kesici (aspirin) yerleştirmek gibi hurafeler, enfeksiyonu iyileştirmeyeceği gibi diş etlerinizde geri dönüşü olmayan şiddetli kimyasal yanıklara yol açar.

Evde uygulayabileceğiniz tek güvenli ve medikal olarak onaylanmış yöntem, şişliğin olduğu yanak bölgesine dışarıdan soğuk kompres (buz) uygulamaktır. Soğuk, o bölgedeki kan damarlarını büzerek ödemin (şişliğin) büyümesini ve ağrının şiddetlenmesini engeller.

Kesinlikle dışarıdan sıcak su torbası koymamalısınız; sıcak uygulama, enfeksiyonun yüze ve boyna doğru çok daha hızlı yayılmasına neden olur.

Ayrıca ağız içindeki bakteri yükünü hafifletmek için ılık tuzlu su ile nazikçe gargara yapmak ve hekiminizin önceden tavsiye ettiği veya eczacıya danışarak aldığınız uygun dozda ağrı kesicileri kullanmak, klinik müdahale öncesi yapabileceğiniz en doğru ve koruyucu adımlardır.

Diş Apsesi Kendi Kendine Geçer Mi?

Bu hayati sorunun cevabı, istisnasız ve kesin bir şekilde “hayır”dır. Birçok hasta, birkaç gün süren o dayanılmaz ağrının aniden kesildiğini fark ettiğinde apsenin “kendiliğinden geçtiğini” ve iyileştiğini düşünerek diş hekimine gitmekten vazgeçer.

Oysa ağrının aniden kesilmesi, iyileşmenin değil; dişin içindeki sinirin tamamen ölerek hissini yitirdiğinin veya apse kesesinin çene kemiğini delip diş etinden ağız içine patlayarak (fistül oluşturarak) basıncını boşalttığının klinik bir kanıtıdır.

Ağrı hissetmeseniz bile, o sinsi bakteriler kök ucunda yaşamaya, çene kemiğinizi içeriden eritmeye ve kan dolaşımınız aracılığıyla kalp kapakçıklarınıza veya böbreklerinize doğru ilerlemeye (odak enfeksiyonu) sessizce devam eder.

Bu nedenle, ağrı geçse dahi o enfeksiyon kaynağının mutlaka klinik ortamında temizlenmesi şarttır.

Tedavi Edilmeyen Diş Apsesinin Komplikasyonları

Diş apsesi, “ağrı kesici içtim geçti” yanılgısıyla ihmal edildiğinde, sadece o dişin çekilmesine neden olmakla kalmaz; enfeksiyonun kemik sınırlarını aşıp tüm vücuda yayıldığı geri dönüşü olmayan komplikasyonlar zincirini başlatır.

Kök ucunda hapsolan cerahat, zamanla çevre çene kemiğini eriterek devasa kemik içi kistlerine dönüşür ve en sağlam komşu dişlerin bile kemik desteğini kaybederek sallanıp dökülmesine yol açar.

Ancak asıl tehlike, bakterilerin kemik bariyerini geçerek kan dolaşımına (bakteriyemi) karışmasıyla başlar.

Kana karışan bu agresif oral bakteriler, vücudun herhangi bir yerinde odak enfeksiyonlarına yol açarak kalp kapakçıklarında iltihaplanmalara (endokardit), eklem romatizmalarına ve hamile kadınlarda erken doğuma sebep olabilir.

Üst çenedeki tedavi edilmemiş bir apsenin doğrudan sinüs boşluklarına veya beyin zarına (menenjit) sıçraması, alt çenedeki bir apsenin ise boyun fasyalarından aşağı inerek solunum yollarını tıkaması (Ludwig Anjini), literatürde sıkça karşılaşılan ve acil yoğun bakım desteği gerektiren hayati, hatta ölümcül komplikasyonların en net kanıtlarıdır.

Sonuç

Diş apsesi, ağız sağlığınızı ve genel vücut sisteminizi doğrudan tehdit eden, asla hafife alınmaması ve evde bitkisel yöntemlerle vakit kaybedilmemesi gereken çok acil bir medikal durumdur.

İnternette dolaşan asılsız uygulamalar enfeksiyonu kurutmadığı gibi, doku kayıplarını hızlandırarak dişinizi çekime, sağlığınızı ise çok daha büyük tehlikelere sürükler.

İltihabın kana karışmadan lokal olarak durdurulması ve o zonklayıcı ağrının anında kesilmesi, ancak teknolojik donanımı yüksek bir Samsun diş kliniği ortamında, uzman bir diş hekiminin yapacağı doğru kanal tedavisi veya cerrahi drenaj işlemleriyle mümkündür.

Ağrınızın “kendiliğinden geçmesini” bekleyerek çene kemiğinizi eritmek yerine; dişinizi ağzınızda tutmak ve o kabus gibi zonklamalardan bilimsel yollarla kurtulmak için vakit kaybetmeden kliniğimizden acil uzman randevunuzu oluşturmalısınız.

Sık Sorulan Sorular